COP31: Alþjóðlegir staðlar í lykilhlutverki við framkvæmd loftslagsaðgerða

Alþjóðlega loftslagsráðstefnan COP31, sem fram fór í Antalya í Tyrklandi dagana 9.–20. nóvember, hefur undirstrikað vaxandi mikilvægi alþjóðlegra staðla í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Alþjóðastaðlasamtökin ISO lögðu sérstaka áherslu á að tími almennra skuldbindinga einn og sér dugi ekki lengur. Nú þurfi að tryggja að loftslagsaðgerðir skili raunverulegum, mælanlegum og sannprófanlegum árangri.

Á COP31 komu saman stjórnvöld, alþjóðastofnanir, fyrirtæki og sérfræðingar til að ræða hvernig hraða megi framkvæmd Parísarsamningsins. ISO tók virkan þátt í þeirri umræðu ásamt Alþjóðaraftækniráðinu (IEC) og fleiri samstarfsaðilum.

Samtals stóðu 16 alþjóðleg samtök og stofnanir að sameiginlegum vettvangi staðlasamfélagsins, Standards Pavilion, þar sem sýnt var fram á hvernig staðlar geta stutt við orkuskipti, loftslagsaðlögun, áreiðanlegt losunarbókhald og sjálfbæra atvinnustarfsemi.

Sameiginlegar reglur um mælingar á losun gróðurhúsalofttegunda

Eitt mikilvægasta áherslumál ISO á COP31 var samstarf samtakanna við Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol) um samræmingu alþjóðlegra aðferða við útreikninga og skráningu á losun gróðurhúsalofttegunda.

Í dag eru mismunandi aðferðir notaðar við losunarbókhald fyrirtækja, framleiðsluvara og verkefna. Það getur gert samanburð erfiðan og aukið kostnað við upplýsingagjöf.

ISO og GHG Protocol vinna nú að sameiginlegu og samræmdu kerfi staðla sem ætlað er að auka áreiðanleika, gagnsæi og samanburðarhæfni losunargagna.

Samstarfið nær meðal annars til kolefnisspors fyrirtækja og vara, verkefnatengds losunarbókhalds og sannprófunar upplýsinga.

Þetta getur haft verulega þýðingu fyrir fyrirtæki, stjórnvöld og fjárfesta. Með samræmdum aðferðum verður auðveldara að meta árangur loftslagsaðgerða, draga úr tvíverknaði og byggja ákvarðanir á traustari upplýsingum.

Loftslagsaðlögun fær aukið vægi

Önnur mikilvæg áhersla ISO var aðlögun samfélaga að afleiðingum loftslagsbreytinga.

Þótt draga þurfi hratt úr losun gróðurhúsalofttegunda er jafnframt nauðsynlegt að undirbúa samfélög, atvinnulíf og innviði fyrir þær breytingar sem þegar eru hafnar.

ISO kynnti hvernig staðlar á borð við ISO 14090 og ISO 14091 geta hjálpað stjórnvöldum, sveitarfélögum og fyrirtækjum að greina loftslagsáhættu, forgangsraða aðgerðum og taka upplýstar ákvarðanir.

Á ráðstefnunni var einnig fjallað um hvernig þróa megi hagnýt verkfæri sem auðvelda stjórnvöldum að nýta niðurstöður loftslagsáhættumats við skipulag og fjárfestingar.

Þessi vinna tengist Parísaryfirlýsingu ISO frá október 2026 þar sem lögð var aukin áhersla á loftslagsaðlögun, vernd náttúru og viðnámsþrótt samfélaga.

Orkuskipti og kolefnishlutleysi

Hlutverk alþjóðlegra staðla í orkuskiptum var jafnframt áberandi í umræðunni.

ISO og samstarfsaðilar fjölluðu um hvernig samræmdar tæknilegar kröfur og mæliaðferðir geta auðveldað innleiðingu nýrrar orkutækni, aukið orkunýtni og stutt fjárfestingar í lausnum sem draga úr losun.

Sérstök áhersla var lögð á mikilvægi trúverðugra áætlana fyrirtækja og fjármálastofnana um að ná hreinni núlllosun (net zero).

Þar tengist umræðan meðal annars vinnu ISO að nýjum alþjóðlegum staðli, ISO 14060, sem ætlað er að styðja fyrirtæki og stofnanir við að móta raunhæfar og sannprófanlegar áætlanir um kolefnishlutleysi.

Minni matarsóun með stöðluðum aðferðum

Matvælakerfi heimsins voru einnig til umræðu á COP31. ISO kynnti meðal annars nýjan staðal, ISO 20001, sem hjálpar fyrirtækjum og öðrum aðilum í matvælakeðjunni að mæla, vakta og draga skipulega úr matvælatapi og matarsóun.

Matarsóun hefur ekki aðeins efnahagsleg áhrif heldur felur hún einnig í sér óþarfa nýtingu lands, vatns, orku og annarra auðlinda.

Með markvissri stjórnun og samræmdum mælingum geta fyrirtæki bæði minnkað sóun og dregið úr umhverfisáhrifum starfsemi sinnar.

Frá markmiðum til mælanlegs árangurs

Mikilvæg skilaboð ISO frá COP31 eru að alþjóðlegir staðlar séu ekki aðeins tæknileg skjöl heldur nauðsynleg verkfæri við framkvæmd loftslagsstefnu.

Á fyrri loftslagsráðstefnu, COP30, var mikilvægi staðla sérstaklega viðurkennt í alþjóðlegum áætlunum um að hraða loftslagsaðgerðum. Í 63% af 117 slíkum áætlunum var þróun og notkun staðla skilgreind sem mikilvæg forsenda framfara.

Á COP31 var byggt áfram á þessari vinnu með aukinni áherslu á samstarf stjórnvalda, atvinnulífs og alþjóðlegra staðlasamtaka.

Fyrir íslenskt atvinnulíf og stjórnvöld eru þetta mikilvæg skilaboð. Hvort sem um ræðir losunarbókhald, orkuskipti, loftslagsaðlögun eða sjálfbæra auðlindanýtingu geta alþjóðlegir staðlar skapað sameiginlegan grundvöll fyrir aðgerðir og mat á árangri.

Loftslagsmarkmið öðlast fyrst raunverulegt gildi þegar þau leiða til aðgerða sem hægt er að mæla, sannreyna og bæta. Þar gegna alþjóðlegir staðlar sífellt mikilvægara hlutverki.

Staðlaráð Íslands er fulltrúi Íslands innan ISO og veitir íslenskum fyrirtækjum, stofnunum og sérfræðingum aðgang að alþjóðlegri staðlavinnu.

Nánari upplýsingar um þátttöku ISO á COP31 má finna á vef ISO.

Menu
Top