Framkvæmdastjórn ESB vill hraða evrópskri staðlagerð, auðvelda smærri fyrirtækjum þátttöku og opna aðgang að stöðlum sem styðja löggjöf. Breytingarnar geta skipt íslensk fyrirtæki og neytendur verulegu máli, en kalla jafnframt á umræðu um gæði, samráð og fjármögnun staðlastarfs.
Ný vara getur verið tilbúin á teikniborðinu áður en sameiginlegar prófunaraðferðir og tæknileg viðmið liggja fyrir. Það getur tafið markaðssetningu, aukið kostnað og skapað óvissu um hvernig sýna eigi fram á að varan uppfylli lagakröfur.
Þetta vill framkvæmdastjórn ESB laga með tillögu að nýrri reglugerð um evrópska stöðlun, sem lögð var fram 6. október. Hún á að leysa núverandi reglur frá 2012 af hólmi og gera staðlakerfið hraðara, stafrænna og aðgengilegra.
Samræmdir evrópskir staðlar breyta almennum kröfum löggjafar í mælanleg viðmið, prófanir og verklag. Þannig geta fyrirtæki meðal annars sýnt fram á öryggi, samvirkni og gæði vöru án þess að finna upp nýja aðferð fyrir hvert land.
Framkvæmdastjórnin bendir á að gerð samræmdra staðla taki nú að meðaltali um sex ár. Slíkur tími getur verið langur í hröðum greinum á borð við gervigreind, netöryggi og hreina tækni. Tillagan felur því meðal annars í sér skýrari tímamörk, aukið gagnsæi og möguleika á að fela öðrum viðurkenndum aðilum staðlagerð í afmörkuðum tilvikum.
Einnig er lagt til að staðlar sem vísað er til samkvæmt reglugerðinni verði aðgengilegir án endurgjalds. Markmiðið er að fyrirtæki og almenningur geti nálgast þau tæknilegu viðmið sem tengjast framkvæmd löggjafar án hindrana. Jafnframt á að styrkja þátttöku lítilla og meðalstórra fyrirtækja, neytenda, rannsakenda og samfélagssamtaka í staðlastarfinu.
Tillagan er merkt EES-tæk og tengist því Íslandi með beinum hætti, þótt hún hafi hvorki verið samþykkt né tekin upp í EES-samninginn.
Staðlaráð Íslands á aðild að CEN og CENELEC og staðfestir evrópska staðla sem íslenska staðla. Íslensk fyrirtæki, stofnanir og sérfræðingar geta jafnframt tekið þátt í evrópskri staðlagerð í gegnum Staðlaráð og komið sjónarmiðum sínum að áður en tæknilegar leikreglur markaðarins eru fullmótaðar. Staðlaráð Íslands leggur áherslu á að slík þátttaka geti auðveldað fyrirtækjum að laga vörur að nýrri tækni og kröfum markaða.
CEN og CENELEC hafa fagnað markmiðinu um hraðara og skilvirkara kerfi en vara við að samhliða leiðir til staðlagerðar geti valdið tvíverknaði og sundrungu. Samtökin benda einnig á að opnari aðgangur þurfi að byggjast á sjálfbærri fjármögnun svo áfram verði hægt að tryggja faglega vinnu, víðtækt samráð og rekjanleika staðla.
Tillagan fer nú til meðferðar hjá Evrópuþinginu og ráðinu. Fyrir Ísland snýst málið ekki aðeins um hraða. Það snýst einnig um hvort lítið markaðssvæði geti áfram haft raunveruleg áhrif á sameiginleg viðmið sem móta öryggi, nýsköpun og samkeppnishæfni á öllum innri markaðnum.
