Sannfærandi niðurstaða úr gervigreindarkerfi getur samt byggst á gölluðum, úreltum eða skökkum gögnum. Ný tækniskýrsla ETSI leggur grunn að sameiginlegum aðferðum til að mæla gagnagæði og sýna hvort gögn hæfi verkefninu sem þeim er ætlað.
Evrópsku staðlasamtökin ETSI kynntu 3. september tækniskýrsluna ETSI TR 104 180. Þar eru skilgreindir 18 mælikvarðar á gagnagæði ásamt formlegum skilgreiningum og mæliaðferðum. Markmiðið er að gera mat á gögnum samræmdara, endurtakanlegra og gagnsærra, ekki síst þegar þau eru notuð í gervigreind og öðrum stafrænum kerfum. ETSI greinir frá tækniskýrslunni.
Mælikvarðarnir ná meðal annars til þess hvort nauðsynleg gildi vanti, hvort gögn séu nákvæm og tímanleg, hvort rekja megi uppruna þeirra og breytingar og hvort tvítekningar eða innbyrðis ósamræmi séu til staðar. Einnig er fjallað um fulltrúun og hlutdrægni, nafnleynd og trúnað.
Ekki þarf að leggja sama mat á öll gögn. Í skynjaragögnum frá vélum eða innviðum getur skipt mestu að mælingar berist á réttum tíma, séu áreiðanlegar og rekjanlegar. Þegar unnið er með gögn um fólk þarf meðal annars að skoða hvort ólíkir hópar eigi fullnægjandi fulltrúa í gögnunum
ETSI prófaði nálgunina bæði á iðnaðarskynjaragögnum og lýðfræðilegum gögnum. Niðurstaðan undirstrikar að gagnagæði verða ekki metin með einni algildri einkunn. Tilgangur, faglegt samhengi, viðmiðunarmörk og lýsigögn þurfa alltaf að fylgja matinu. Tækniskýrslan ETSI TR 104 180.
Þörfin er þegar orðin sýnileg hér á landi. Könnun Hagstofu Íslands sýnir að 48% fyrirtækja nota einhvers konar gervigreindarhugbúnað, en aðeins 14% hafa mótað formlega stefnu um notkun hans. Notkun tækninnar virðist því víða komin lengra en skilgreint verklag og ábyrgð.
Sameiginlegir mælikvarðar geta hjálpað fyrirtækjum og stofnunum að spyrja réttu spurninganna áður en gervigreindarlausn er keypt eða tekin í notkun: Hvaðan koma gögnin? Hversu gömul eru þau? Hvað vantar? Endurspegla þau fólkið eða aðstæðurnar sem kerfið á að þjóna? Hver ber ábyrgð á að fylgjast með gæðunum?
Þetta á einnig við um opinbera þjónustu. Í aðgerðaáætlun stjórnvalda um gervigreind 2025–2027 er lögð áhersla á að bæta gæði gagna og móta skýr viðmið um ábyrga, örugga og áreiðanlega notkun gervigreindar hjá opinberum aðilum. Aðgerðaáætlun stjórnvalda um gervigreind.
ETSI TR 104 180 er tækniskýrsla en ekki fullgildur staðall eða vottunarkerfi. Hún er grunnur að frekara staðlastarfi, meðal annars tækniforskriftum og samræmdum prófunaraðferðum. Gildi hennar felst þó þegar í sameiginlegu tungumáli: að fyrirtæki, opinberir aðilar, tæknibirgjar og innkaupaaðilar geti mælt sömu eiginleika og sýnt á hvaða gögnum traustið byggist.
