Ný tillaga ESB um evrópska stöðlun, fyrsta starfsfundur nýrrar tækninefndar ETSI um gervigreindardrifin net og nýir staðlar á sviði orku, öryggis og stafrænnar stjórnunar voru meðal helstu tíðinda í alþjóðlegu staðlastarfi dagana 5.–12. október.
Framkvæmdastjórn ESB lagði 6. október fram tillögu að nýrri reglugerð um evrópska stöðlun. Henni er ætlað að leysa núverandi regluverk frá árinu 2012 af hólmi og gera staðlagerð hraðari, stafrænni og betur í stakk búna til að styðja nýja löggjöf og stefnumál Evrópu.
Meðal nýmæla er gjaldfrjáls netaðgangur að stöðlum sem vísað er til í ESB-löggjöf, aukin útgáfa véllæsilegra staðla og ríkari áhersla á þátttöku lítilla og meðalstórra fyrirtækja, neytenda og rannsóknaaðila.
Tillagan gerir jafnframt ráð fyrir að framkvæmdastjórnin geti í ákveðnum tilvikum falið öðrum skilgreindum aðilum staðlaþróun ef CEN, CENELEC eða ETSI geta ekki skilað umbeðnum stöðlum innan tilskilins tíma eða með fullnægjandi gæðum.
CEN og CENELEC styðja markmiðið um skilvirkara kerfi en vara við að samhliða staðlaþróunarleiðir geti leitt til sundrungar, tvíverknaðar og veikari landsbundinnar þátttöku. Samtökin leggja einnig áherslu á að tryggja þurfi sjálfbæra fjármögnun ef staðlar sem styðja löggjöf verða aðgengilegir án endurgjalds.
Tillagan er merkt EES-tæk. Hún getur því haft verulega þýðingu fyrir Ísland, meðal annars fyrir stöðu landsstaðlastofnana, íslenska þátttöku í evrópskri staðlagerð og aðgang fyrirtækja að samhæfðum stöðlum. Tillagan er þó enn á frumstigi og endanlegt efni reglugerðarinnar liggur ekki fyrir.
Ný tækninefnd ETSI um samtengd fjarskiptanet, jaðartölvun, skýjaþjónustu og gervigreind hélt fyrsta starfsfund sinn 7.–9. október.
Nefndin, ETSI TC NET, mun meðal annars vinna að sameiginlegum kerfisarkitektúr, opnum viðmótum, gagnalíkönum og sjálfvirkum rekstri neta. Markmiðið er að gera forritum og þjónustu kleift að nýta dreifðar tölvu- og gervigreindarauðlindir frá skýi og fjarskiptaneti alla leið út í tæki notenda.
Þetta er mikilvægt stefnumótandi merki. Gervigreind er ekki lengur aðeins sérstök þjónusta ofan á fjarskiptakerfum heldur er hún að verða hluti af sjálfri stjórnun og uppbyggingu netanna. Þróunin getur síðar varðað íslenska fjarskiptaaðila, gagnaver, skýjaþjónustur og öryggi mikilvægra innviða.
IEC gaf út nýja útgáfu af IEC 60079-1 um eldþolin hylki fyrir búnað í sprengihættulegu gasumhverfi. Staðallinn getur meðal annars varðað jarðvarmavirkjanir, eldsneytisstarfsemi, iðnað og vinnuvernd á Íslandi.
Einnig kom út IEC PAS 61400-60:2026 um sannprófun reiknilíkana fyrir vindorkukerfi. Skjalið fjallar um hvernig leggja megi gagnsætt mat á nákvæmni og forspárhæfni líkana sem notuð eru við hönnun og greiningu vindorkukerfa. Það getur orðið áhugavert fyrir íslenska aðila eftir því sem umræða og undirbúningur vindorkuverkefna þróast.
IEC birti jafnframt tækniskýrslu um tengingu þyngdaraflsorkugeymslu við dreifikerfi. Slík kerfi geyma orku með því að lyfta föstum massa og endurheimta hana þegar massinn er látinn síga. Bein þýðing fyrir Ísland er enn óljós, en útgáfan sýnir að staðlastarf um orkugeymslu nær nú til fleiri tæknilausna.
Endurskoðun ISO 4354 um vindálag á mannvirki er einnig komin á lokaafgreiðslustig. Vegna íslensks veðurfars er mikilvægt að fylgjast með samspili staðalsins við evrópska byggingarstaðla og íslenska þjóðarviðauka.
Tveir nýir sameiginlegir ISO- og IEC-staðlar fjalla um stjórnun upplýsingatækni. ISO/IEC 38501-1:2026 veitir leiðbeiningar um ábyrgð, hlutverk og skipulag við innleiðingu skilvirkrar upplýsingatæknistjórnar. ISO/IEC TS 20000-18:2026 fjallar um hvernig upplifun notenda, starfsfólks, viðskiptavina og birgja verði samþætt stjórnun upplýsingatækniþjónustu.
ISO birti einnig ISO/PAS 34506:2026 um mat á sýndarprófunarumhverfum fyrir sjálfvirk aksturskerfi. Útgáfan er hluti af stærri þróun þar sem hermun og stafrænir tvíburar fá formlegra hlutverk við prófanir og öryggismat.
Samhliða þessu voru drög að CEN-samkomulagi um rauntíma stærðfræðileg hermilíkön opnuð til umsagnar. Slík líkön geta nýst við stafræna hönnun, prófanir og stjórnun flókinna iðnaðar- og innviðakerfa.
CEN hóf vinnu að leiðbeiningum um hvernig þróa megi samstarf iðnaðar og þéttbýlis frá hagkvæmnimati yfir í fjárfestingarhæf verkefni. Verkefnið tengist hringrásarhagkerfi og svokallaðri iðnaðar- og borgarsamhæfingu, þar sem orka, efni, vatn eða úrgangsstraumar eins aðila verða að auðlind fyrir annan. Slík nálgun gæti átt erindi við íslensk sveitarfélög, iðnaðarkjarna og orku- og úrgangsfyrirtæki.
Ný tækniforskrift CEN um notkun líkams- og styrkleikagagna barna var einnig kynnt í vikunni. Hún styður öruggari hönnun meðal annars á húsgögnum, skólabúnaði, barnabílstólum og hlífðarbúnaði.
