Vikuna 8.–14. september færðist alþjóðlegt staðlastarf með skýrum hætti frá undirbúningi yfir í framkvæmd. Tilkynningarskylda samkvæmt Cyber Resilience Act (CRA) tók gildi, ný evrópsk staðladrög um mannlegt eftirlit með gervigreind voru opnuð fyrir athugasemdir og útgáfa ISO 9001:2026 er yfirvofandi.
Frá 11. september þurfa framleiðendur vara með stafrænum þáttum að tilkynna um veikleika sem eru í virkri misnotkun og alvarleg netöryggisatvik. Snemmbúna viðvörun þarf að senda innan 24 klukkustunda frá því að framleiðanda verður kunnugt um atvik og ítarlegri tilkynningu innan 72 klukkustunda.
Tilkynningar fara í gegnum nýja sameiginlega tilkynningargátt sem Netöryggisstofnun Evrópusambandsins, ENISA, hefur tekið í notkun. Tilkynningarskyldan nær einnig til vara sem þegar hafa verið settar á Evrópumarkað.
Þótt samhæfðir evrópskir staðlar vegna CRA séu enn í vinnslu geta fyrirtæki ekki beðið eftir lokaútgáfu þeirra. Framleiðendur, hugbúnaðarfyrirtæki og aðrir ábyrgðaraðilar þurfa þegar að hafa skýr ferli fyrir veikleikastjórnun, atvikaflokkun, skráningu og tilkynningar.
Nánar um tilkynningarskylduna hjá framkvæmdastjórn ESB og tilkynningargátt ENISA.
Ný evrópsk staðladrög, prEN 18229-3, fjalla um mannlegt eftirlit með gervigreindarkerfum. Drögin eiga að styðja við 14. gr. gervigreindarreglugerðar ESB og geta haft áhrif á hvernig áhættusöm AI-kerfi verða hönnuð, prófuð, tekin í notkun og vöktuð.
Í drögunum er meðal annars gert ráð fyrir að útnefndur einstaklingur geti hafnað eða afturkallað niðurstöðu kerfis. Einnig þarf að vera hægt að stöðva kerfi og koma því í öruggt ástand.
Fyrir hvert áhættuatvik á að skilgreina hversu langur tími er til mannlegrar íhlutunar. Ef ekki er raunhæft að bregðast við innan þess tíma þarf sjálfvirka vernd og eftirfylgni. Drögin fjalla jafnframt um sjálfvirkniskekkju, það er tilhneigingu fólks til að treysta niðurstöðum sjálfvirkra kerfa umfram mótsagnakenndar upplýsingar.
Fyrir Ísland er mikilvægt að kanna hvort kröfurnar henti litlum stofnunum, fámennum vöktunarteymum, opinberri þjónustu og mikilvægum innviðum. Norskur umsagnarfrestur er 8. október, en íslenskur umsagnafrestur er til 20. október.
Nánar um prEN 18229-3 hjá Standard Norge.
Ný útgáfa ISO 9001 verður gefin út 16. september og tekur við af ISO 9001:2015. Um er að ræða sjöttu útgáfu útbreiddasta gæðastjórnunarstaðals heims.
Endurskoðunin heldur þeirri grunnbyggingu sem notendur þekkja en leggur skýrari áherslu á forystu, ábyrgð, gæðamenningu og meðferð áhættu og tækifæra. ISO hefur jafnframt boðað aðlögunartímabil fyrir vottaðar skipulagsheildir.
Íslensk fyrirtæki, opinberar stofnanir, ráðgjafar og vottunarstofur ættu að kynna sér endanlegar breytingar og meta hvort uppfæra þurfi verklag, áhættumat eða samþætt stjórnkerfi.
Nánar um útgáfuna hjá Staðlaráði Íslands og stöðu staðalsins hjá ISO.
CEN og CENELEC kynntu í vikunni hagnýta notkun Guide 32:2026, leiðbeininga um hvernig taka skuli tillit til loftslagsaðlögunar við gerð evrópskra staðla.
Leiðbeiningarnar byggjast á fjögurra þrepa aðferð: að meta hvort loftslagsaðlögun eigi við, finna loftslagsnæm ákvæði, greina veikleika og forsendur og fella viðeigandi aðlögun inn í staðalinn.
Þetta getur haft sérstaka þýðingu fyrir Ísland. Snjóálag, vindur, úrkoma, sjávarágangur og hraðar veðurbreytingar falla ekki alltaf vel að almennum evrópskum forsendum. Íslensk þátttaka getur því tryggt að staðlar fyrir mannvirki, orkuinnviði og útibúnað endurspegli aðstæður hér á landi.
Nánar um Guide 32 hjá CEN-CENELEC.
Evrópski staðallinn EN 18167:2026 setur sameiginlegan ramma um gæði í ferli sjúklinga sem fara í læknisfræðilega myndgreiningu. Hann nær meðal annars til röntgenrannsókna, ómunar, segulómunar, myndstýrðs inngrips, fjarstýringar búnaðar og fjargreiningar.
Staðallinn tekur til gæða- og áhættustjórnunar, hæfni starfsfólks, tæknilegra úrræða og upplýsingaflæðis frá tilvísun til eftirfylgni. Hann getur nýst íslenskri heilbrigðisþjónustu sem viðmið við innra gæðastarf og klínískar úttektir.
