Umræða um verndun hafsins er full af góðum ásetningi. Markmið eru sett og yfirlýsingar gefnar en undir þessu öllu leynist veikleiki sem fær of lítið vægi. Það vantar samræmdar og traustar mælingar.
Án mælinga verður sjálfbærni að ágiskun. Ef við vitum ekki með áreiðanlegum hætti hvaða áhrif við höfum á hafið getum við hvorki stýrt þeim áhrifum né borið ábyrgð á þeim. Þetta á jafnt við um mengun, nýtingu auðlinda og ástand vistkerfa. Það sem ekki er mælt er ekki stjórnað.
Fyrir Ísland er þetta ekki fræðileg umræða heldur hagsmunamál í sinni tærustu mynd. Hafið er undirstaða verðmætasköpunar, atvinnu og lífskjara í landinu. Sjávarútvegur hefur lengi verið burðarás íslensks efnahags og orðspor okkar sem ábyrg fiskveiðiþjóð byggir á því að við höfum náð árangri í sjálfbærri nýtingu. En það orðspor stendur og fellur með einu atriði. Trúverðugum gögnum.
Vandinn liggur ekki aðeins í skorti á gögnum heldur einnig í skorti á samræmi. Mælingar eru framkvæmdar með ólíkum aðferðum og byggja á mismunandi forsendum. Afleiðingin er sú að niðurstöður verða oft illa samanburðarhæfar og geta grafið undan trausti, bæði innanlands og á alþjóðavettvangi.
Hér gegna staðlar lykilhlutverki. Þeir skapa sameiginlegan grunn þar sem skilgreint er hvernig á að mæla, hvað á að mæla og hvernig á að túlka niðurstöður. Þeir gera fyrirtækjum, stjórnvöldum og vísindasamfélaginu kleift að tala sama tungumál. Fyrir útflutningsdrifið hagkerfi eins og Ísland er þetta ekki aukaatriði heldur forsenda samkeppnishæfni. Markaðir kalla sífellt eftir gagnsæi og sannanlegum upplýsingum um uppruna, áhrif og sjálfbærni.
Við höfum sett okkur skýr markmið og höfum margt til að vera stolt af. En á sama tíma breytist umhverfið hratt. Kröfur aukast, alþjóðlegir markaðir herðast og nýjar reglur taka gildi. Í slíku landslagi dugar ekki að treysta á orðspor eitt og sér. Það þarf að styðja það með mælingum sem standast alþjóðlegan samanburð.
Mælingar eru tengingin milli stefnu og raunverulegs árangurs. Þegar áhrif eru mæld á samræmdan og gagnsæjan hátt verður hægt að sýna fram á árangur, greina veikleika og bregðast við áður en vandamál vaxa. Það er ekki aðeins spurning um verndun heldur einnig um verðmætasköpun til framtíðar.
Hafið er eitt samhengi sem nær langt út fyrir landamæri og Ísland er hluti af þeirri heild. Áhrif sem verða hér hafa tengingar út fyrir okkar eigin efnahagslögsögu og ákvarðanir annars staðar geta haft áhrif hér. Þess vegna skiptir alþjóðlegt samræmi máli. Staðlar eru eitt af fáum verkfærum sem raunverulega tengja þetta saman og skapa sameiginlegan skilning.
Ef við ætlum að verja stöðu Íslands sem leiðandi þjóðar í sjálfbærri nýtingu sjávarauðlinda þurfum við að færa umræðuna úr almennum yfirlýsingum yfir í mælanlega framkvæmd. Það krefst aga, gagnsæis og sameiginlegra viðmiða.
Hafið er okkar helsta lífæð. Það er einfaldlega ekki valkostur að vita ekki nákvæmlega í hvaða ástandi það er.
Það sem skiptir máli er að mæla það.
