Staðlar móta stafræna hagkerfið – Allt frá blockchain til heilbrigðisgagna

Stafræna hagkerfið er að taka á sig nýja mynd þar sem blockchain kerfi, stafrænar eignir og snjallsamningar verða sífellt stærri hluti af viðskiptum, þjónustu og opinberum kerfum. Á bak við þessa þróun liggur þó oft ósýnilegur grunnur alþjóðlegra staðla sem móta hvernig ný tækni virkar, tengist og nýtist í samfélaginu.

Undanfarin ár hefur alþjóðleg tækninefnd ISO, ISO/TC 307, unnið að þróun staðla fyrir blockchain og svokallaða dreifða gagnaskrár (distributed ledger technologies). Nefndin hefur þegar gefið út fjölda staðla og vinnur að tugum til viðbótar, sem fjalla meðal annars um öryggi, samvirkni, snjallsamninga og stjórnarhætti slíkra kerfa.

Markmiðið er að skapa sameiginlegar leikreglur fyrir tæknina þannig að fyrirtæki, opinberar stofnanir og hugbúnaðarþróarar geti byggt lausnir sem virka saman og njóta trausts á alþjóðavettvangi.

Traust og samvirkni lykilatriði

Tæknin sem liggur að baki blockchain hefur vakið mikla athygli vegna möguleika hennar til að halda utan um viðskipti, eignir og gögn án miðlægrar stjórnunar. En án sameiginlegra viðmiða getur slíkt vistkerfi auðveldlega orðið sundurlaust og ótryggt.

Staðlar gegna þar lykilhlutverki. Þeir skilgreina meðal annars:

• hvernig gögn eru skráð og túlkuð
• hvernig kerfi tengjast hvert öðru
• hvernig tryggja má öryggi, friðhelgi og rekjanleika

Rétt mótaðir staðlar geta þannig stuðlað að samvirkni milli kerfa, aukið traust notenda og auðveldað útbreiðslu tækninnar.

Innviðir stafræns hagkerfis

Á sama hátt og raforkukerfi og fjarskiptanet mynda innviði hins hefðbundna hagkerfis, eru staðlar í auknum mæli að verða innviðir stafræns hagkerfis.

Þeir gera meðal annars kleift að:

• þróa stafrænar eignir og greiðslukerfi
• byggja upp ný viðskiptalíkön í fjártækni
• tryggja rekjanleika í alþjóðlegum aðfangakeðjum
• tengja saman mismunandi stafrænar þjónustur

Án slíkra viðmiða myndi hver lausn fylgja sínum eigin reglum með þeim afleiðingum að kerfi gætu ekki talað saman og traust notenda yrði takmarkað.

Alþjóðlegt samstarf

Stöðlun á þessu sviði er ekki verkefni eins lands eða einnar stofnunar. Alþjóðleg samvinna er nauðsynleg til að tryggja að tæknin virki yfir landamæri og styðji við alþjóðleg viðskipti.

Þess vegna vinna alþjóðlegar staðlasamtök, tæknifyrirtæki, fjármálastofnanir og stjórnvöld saman að þróun slíkra staðla. Markmiðið er að skapa sameiginlegan grunn fyrir stafrænar lausnir sem geta nýst bæði fyrirtækjum og samfélögum.

Framtíðin mótast

Stafræna hagkerfið er enn í mótun, og reglurnar sem móta það eru að verða til núna. Staðlar sem eru í þróun í dag geta haft áhrif á hvernig við:

• eigum og flytjum stafrænar eignir
• deilum gögnum á öruggan hátt
• byggjum upp nýja stafræna þjónustu

Þótt þeir séu sjaldan í sviðsljósinu eru staðlar því einn af lykilþáttum í þróun stafræns samfélags – ósýnilegir innviðir sem halda uppi trausti, samvirkni og nýsköpun