Staðlamál

Staðlaráð verður sjálfstætt
Hvatinn að stofnun Staðlaráðs var að ríkisstjórnin hafði þá nýlega samþykkt stefnu þess efnis að Ísland skyldi verða hluti af sameiginlegum innri markaði Evrópu, en til þess að svo gæti orðið var ljóst að hérlendis þyrftu að gilda sömu staðlar og í öðrum aðildarlöndum innri markaðarins. Staðlaráð Íslands gerðist aðili að evrópsku staðlasamtökunum CEN og CENELEC árið 1988, og fyrsti evrópski staðallinn var staðfestur sem íslenskur staðall 1. desember það ár.

Jafnframt því sem unnið var að því að innleiða evrópska staðla á Íslandi, gerðist Staðlaráð aðili að Alþjóðlegu staðlasamtökunum, ISO. Með auknu fjölþjóðasamstarfi kom í ljós að það var bagalegt að lagaleg staða íslenskra staðla skyldi hvergi vera skilgreind, því að í evrópsku laga- og reglugerðaumhverfi er beinlínis gert ráð fyrir valfrjálsum stöðlum sem hjálpartæki til að uppfylla kröfur tilskipana og reglna. Því voru í desember 1992 sett lög um staðla, nr. 97/1992. Í þeim var kveðið á um að íslenskur staðall væri staðall sem staðfestur hefði verið af Staðlaráði Íslands, að staðall væri til frjálsra afnota og að Staðlaráð væri „samstarfsráð þeirra sem áhuga hafa á og hagsmuna hafa að gæta af stöðlun”.  Á grundvelli laganna var hafist handa við undirbúning stofnunar sjálfstæðra samtaka og það var svo hinn 18. apríl 1993 sem hið nýja Staðlaráð Íslands var stofnað.

Stöðlum er fátt óviðkomandi
Lögin voru endurskoðuð árið 2003 og nú eru í gildi lög um staðla og Staðlaráð Íslands, nr. 36/2003, þar sem skýrar er kveðið á um hlutverk Staðlaráðs og fagstaðlaráða þess en var í lögunum frá 1992. Fagstaðlaráðin eru nú fjögur, Byggingarstaðlaráð stofnað 1988, Fagstaðlaráð í upplýsingatækni stofnað 1992, Rafstaðlaráð stofnað 1994 og Fagstaðlaráð í fiskimálum stofnað 2007.

Staðlaráð starfaði fyrstu árin á Iðntæknistofnun, en í september 1998 flutti Staðlaráð starfsemi sína þaðan og hóf sjálfstæðan rekstur. Sama ár gerðist Staðlaráð einnig aðili að Alþjóða raftækniráðinu, IEC. Frá árinu 2003 staðfestir Staðlaráð staðla frá evrópsku fjarskiptastaðlastofnuninni ETSI sem íslenska staðla. 

Fyrir 19 árum, þegar hið eldra Staðlaráð hafði starfað í eitt ár og hafði gengið í CEN og CENELEC, voru gildandi íslenskir staðlar 43 talsins, þar af einn evrópskur. Í dag eru þeir 21452, þar af 21363 evrópskir. Stór hluti af þessum stöðlum eru tæknilegir staðlar í hefðbundnum greinum s.s. í byggingariðnaði, véltækni og raftækni, en einnig er til mikið af stöðlum á sviði heilbrigðistækni, persónuhlífa og ýmissar neytendavöru (t.d. leikföng, reiðhjól, húsgögn) auk öryggisstaðla af ýmsu tagi. Staðlar um ýmsar tegundir stjórnkerfa, svo sem gæðastjórnun, umhverfisstjórnun, stjórnun upplýsingaöryggis og skjalastjórnun er einnig stækkandi flokkur. Það nýjasta á þeim meiði er alþjóðlegur staðall sem verið er að semja um samfélagsábyrgð fyrirtækja. Af þessu má ráða að staðlar koma við sögu á nær öllum sviðum okkar daglega lífs.

Nýtt fagstaðlaráð var stofnað fyrr á þessu ári, Fagstaðlaráð í fiskimálum, fyrst og fremst til þess að taka þátt í alþjóðlegri stöðlun á sviði fiskveiða, fiskvinnslu og fiskeldis. Stofnun þess er merki um að hagsmunaaðilar eru farnir að átta sig á að það skiptir miklu máli að taka virkan þátt í stöðlun á þeim sviðum þar sem afgerandi íslenskir hagsmunir eru í húfi.

Guðrún Rögnvaldardóttir, framkvæmdastjóri Staðlaráðs.