Staðlamál

Staðallinn ÍST ISO/IEC 17799 Upplýsingatækni ? Starfsvenjur fyrir stjórnun upplýsingaöryggis kom fyrst út hér á landi árið 2001. Hefur hann notið mikilla vinsælda og fjölmargir tekið staðalinn upp að hluta eða öllu leyti. Endurskoðuð útgáfa staðalsins kom út í júní.

Aðild Íslands að Evrópsku stöðlunarsamtökunum (CEN) hefur í för með sér að staðfesta verður alla samevrópska staðla (EN) sem íslenska staðla (ÍST). Í sumum tilvikum hefur orðið um verulegar breytingar að ræða á reiknireglum sem vinna þarf eftir með tilkomu nýrra staðla.

Alþjóðlegi staðladagurinn er 14. október. Að venju senda hæstráðendur þriggja alþjóðlegra staðlasamtaka, ISO, IEC og ITU, frá sér erindi í tilefni dagsins. Einkunnarorðin að þessu sinni eru ?Staðlar fyrir öruggari heim?.

Eitt grundvallarmarkmið stofnsáttmála Efnahagsbandalags Evrópu (Rómarsáttmálans) var að koma á sameiginlegum innri markaði. Í því skyni bar aðildarríkjunum meðal annars að fella niður alla tolla og magntakmarkanir í vöruviðskiptum sín á milli, en einnig var lagt bann við hvers konar stjórnvaldsráð stöfunum sem gætu skekkt eða tálmað samkeppni eða haft í för með sér annars konar viðskiptahindranir. Allt fram að setningu Einingarlaganna 1986 þurfti einróma samþykki allra aðildarríkja fyrir setningu nýrra laga og reglugerða. Samræming tæknilegra reglugerða reyndist því afar tímafrekt og flókið verkefni, en var jafnframt forsenda þess að hægt væri að koma á sameiginlegum innri markaði.

Í júni tók gildi sem íslenskur staðall ÍST EN 14682 Öryggi barnafatnaðar - Bönd og reimar í barnafatnaði - Forskriftir. Frumkvæði að gerð staðalsins áttu ANEC, samtök sem láta sig varða hagsmuni neytenda í evrópsku staðlasamstarfi

Tveir alþjóðlegir staðlar tóku gildi sem íslenskir staðlar 1. maí síðastliðinn. Um er að ræða skjalastjórnunarstaðlana ÍST ISO 15489-1 Upplýsingar og skjalfesting - skjalastjórn - 1. hluti : Almenn atriði og ÍST ISO/TR 15489-2 Upplýsingar og skjalfesting - skjalastjórn - 2. hluti : Leiðbeiningar. Staðlarnir eru hvor um sig bæði á ensku og íslensku. Hægt er að panta staðlana nú þegar á heimasíðu Staðlaráðs, www.stadlar.is.

Oft velta menn fyrir sér hver sé ávinningur gæðastýringar. Svarið er ekki einfalt en flestir eru sammála um að vinnubrögð verða skipulagðari, varan öruggari, vörugæði aukist, traust viðskiptavinarins aukist og að starfsfólk verði ánægðara. Þegar til lengri tíma er litið má leiða að því líkum að arðsemi aukist.

Þann 1. júní 2004 tekur gildi ný útgáfa staðalsins ISO 14001. Eldri útgáfan hefur verið í gildi frá 1996. Markmiðið með nýju útgáfunni er ekki síst að samræma heiti og hugtök við málfarið sem notað er í ISO 9000 gæðastjórnunarstöðlunum. Þau fyrirtæki sem þegar hafa vottun í samræmi við ISO 14001 staðalinn þurfa að fara yfir umhverfistjórnunarkerfið og laga það að breyttum kröfum nýju útgáfunnar.

Búið er að staðfesta staðalinn ÍST 170 Háspennuvirki fyrir riðspennu yfir 1 kV. Staðallinn er þýðing á evrópsku samræmingarskjölunum HD 637, með þremur íslenskum sérákvæðum. Staðallinn inniheldur ákvæði um hönnun og setningu raforkuvirkja með riðspennu yfir 1 kV. Löggildingarstofa lét á sínum tíma þýða fyrrgreind samræmingarskjöl á íslensku.

Mannabreytingar hafa orðið hjá Staðlaráði. Sveinn V. Ólafsson hættir og við starfi hans tekur Sigurður Freysson, verkfræðingur.

Við erum enn að slást við klær. Á hinum svonefnda innri markaði Evrópu, þar sem vara, þjónusta, fólk og peningar flæða um óhindrað, eru svo einfaldir hlutir sem rafmagnsklær að gera okkur lífið leitt. Enn þá. Hvers vegna er ekki búið að kippa þessu í liðnn fyrir löngu? Maður kaupir myndavél á Spáni og filmu á Þórshöfn, og allt smellur eins og flís við rass. Sama má segja um rafhlöður og greiðslukort. Ekkert mál. Jafnvel ökuskírteinin eru stöðluð um allt svæðið, að ógleymdum smokkunum. En rafmagnsklær ? nei það dót er allt sitt á hvað. Meiraðsegja millistykkin sem pússa hinar ólíku klær saman eiga til að bregðast, verða ráðþrota. Svo rík er rafmagnsklóaflóra Evrópu. En hvar er hin evrópska rafmagnskló ? hvar? Því hefur hún ekki enn litið dagsins ljós? Svarið er ekkert leyndarmál.

Ný handbók fyrir gæðastjórnun er væntanlega frá Staðlaráði. Handbókin ISO 9000 kjarnastaðlarnir - hljóma betur saman geymir í handhægu broti kjarnastaðlana fjóra í ISO 9000 röðinni. Þeir sem eiga þessa bók ásamt handbókinni ISO 9000 fyrir lítil fyrirtæki ? Leiðsögn, hafa við höndina þau rit sem mestu skipta í gæðastjórnun. Staðlarnir í bókinni eru bæði á ensku og íslensku nema ISO 19011, sem er aðeins á ensku.

Mikilvægt er að hönnuðir og aðrir sérfræðingar séu vel upplýstir um stöðu mála við endurskoðun evrópskra þolhönnunarstaðla sem taka munu gildi hér á landi á næstu misserum. Hér á eftir verður í stuttu máli farið yfir stöðu þeirrar vinnu, einnig vinnu sem þarf að fara fram hérlendis og fjallað almennt um íslenska þolhönnunarstaðla.

Gæðastjórnunarkerfi gera fyrirtækjum kleift að stjórna starfsemi sinni með mikilli hagkvæmni. Til að tryggja að stjórnunarkerfið sé ávallt í takt við starfsemi fyrirtækisins er nauðsynlegt að meta hvort það uppfyllir kröfurnar sem gerðar eru til þess. Áhrifamesta leiðin til að meta gæðastjórnunarkerfi er að gera reglulegar úttektir á því. Staðalinn ÍST EN ISO ISO 9001:2000 Gæðastjórnunarkerfi. Kröfur gerir skýra kröfu um að úttektir séu gerðar á gæðastjórnunarkerfum með reglulegu millibili.