Staðlamál

Það er kunnara en frá þurfi að greina að húð okkar þolir illa langvarandi sólarljós. Þótt blessuð sólin elski allt getur sólarljósið valdið skemmdum á húðinni, bæði til skemmri og lengri tíma litið. Það sem mestri hættu veldur er hið svokallaða útfjólubláa ljós. Góðu fréttirnar eru hins vegar þær að það má klæða þennan fjanda af sér.

Tvö ný skjöl frá Byggingarstaðlaráði munu fá hönnuði mannvirkja til að sperra eyrun. Annað skjalið er íslenskur staðall sem heitir ÍST 45 Hljóðvist ? Flokkun íbúðarhúsnæðis. Hitt skjalið er þjóðarskjal við evrópska þolhönnunarforstaðalinn FS ENV 1998-1-1 Eurocode 8: Design provisions for earthquake resistance of structures - Part 1-1: General rules - Seismic actions and general requirements for structures. Bæði staðallinn og þjóðarskjalið tóku gildi 15 júlí í ár.

Á þessu ári eru liðin 10 ár frá því að Staðlaráð Íslands var stofnað sem sjálfstæð samtök hagsmunaaðila. Að stofni til er það þó eldra, því að Staðlaráð Íslands hið fyrra var stofnað árið 1987 sem ráðgjafarnefnd á vegum stjórnar Iðntæknistofnunar Íslands.

Tveir nýir íslenskir lagnastaðlar tóku gildi 15. október 2003. Staðlarnir eru ÍST 67 Vatnslagnir og ÍST 68 Frárennslislagnir. Eldri útgáfa hvors staðals féll jafnframt úr gildi ásamt staðlinum ÍST 65.

Að frumkvæði Íslendinga hefur hugmynd um tilraunasamfélög fyrir rafræn viðskipti í Evrópu fengið brautargengi innan staðlasamtaka Evrópu og Evrópusambandsins. Hugmyndin, sem hefur verið útfærð í samstarfi við íslenska hagsmunaaðila, fellur vel að stefnu ESB um örvun rafrænna viðskipta með þátttöku lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Þá hefur ríkisstjórn Íslands lýst stuðningi við tilraunasamfélagsverkefnið.

Einhlítur skilningur á samningum sem gerðir eru á milli verkkaupa og verktaka er nauðsynlegur. Staðallinn ÍST 30 Almennir útboðs- og samningsskilmálar um verkframkvæmdir hefur á liðnum áratugum verið notaður til þess að tryggja þennan sameiginlega skilning samningsaðila. Þekking á ákvæðum staðalsins er því nauðsynleg fyrir alla sem standa að verklegum framkvæmdum.

Útgáfa eftirfarandi efnis er að líta dagsins ljós eða er í deiglunni:

Aðalfundur Staðlaráðs var haldinn í maí. Víglundur Þorsteinsson var þar endurkjörinn formaður til tveggja ára. Í ræðu sem formaðurinn hélt á fundinum fagnaði hann nýjum lögum um Staðlaráð sem samþykkt voru á þessu ári. Nýju lögin eru ávöxtur stefnumótunar sem fram fór á liðnu ári og munu að mati formannsins renna styrkari stoðum undir faglegt starf Staðlaráðs. Víglundur gerði íslensk fyrirtæki og Evrópu einnig að umtalsefni.

Forskeyti staðla eru skammstafanir. ÍST er skammstöfun fyrir ?íslenskur staðall?, EN skammstöfun fyrir Europäische Norm uppá þýsku. BS fyrir British Standard, ISO fyrir International Standars Organisation, DS fyrir Dansk Standard og svo mætti áfram telja. Forskeytin gefa til kynna hvaða lönd eða staðlasamtök hafa tekið viðkomandi staðal upp og í hvaða röð það gerðist.

Handbókin um ISO 9001 fyrir lítil fyrirtæki hefur verið endurskoðuð og uppfærð. Þessi önnur útgáfa er ómissandi leiðsögn um ISO 9001:2000 gæðastjórnunarstaðalinn. Í bókinni eru leiðbeiningar fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki um hvernig má skipuleggja og stýra gæðum vöru og þjónustu til að uppfylla betur kröfur markaðarins og væntingar viðskiptavina. Í íslenskri þýðingu heitir bókin ISO 9001 fyrir lítil fyrirtæki - Leiðsögn.

Ekki er nokkur vandi að vita hvort maður er í fýlu. Þó er mat á lykt ákaflega huglægt. Fyrir dómstólum og við mat á umhverfisáhrifum væri til að mynda betra ef hægt væri að leggja hlutlægan mælikvarða á lykt.

Staðlar og stjórnsýsla hafa átt samleið frá örófi alda. Þó hefur staðlastarf og notkun staðla aldrei verið mikilvægari en einmitt nú á tímum náinnar Evrópusamvinnu og alþjóðavæðingar. Staðlar einkenna nútímastjórnsýslu og löggjafarstarf og eru oft forsenda skilvirkra laga og reglna. Mikilvægi staðlasamstarfsins í Evrópu fyrir Ísland verður seint ofmetið.

Alþjóðlegur staðall um skjalastjórn, ISO 15489, tók gildi haustið 2001. Mikill áhugi er hjá fyrirtækjum og stofnunum hér á landi á því að staðallinn verði þýddur og gerður að íslenskum staðli. Verið er að leggja drög að þýðingu staðalsins hjá Staðlaráði Íslands og innan skamms verður hafist handa við fjáröflun til verkefnisins. Útgáfa ISO 15489 er merkur atburður fyrir skjalastjórn og jafnast að mikilvægi á við ISO 9000 fyrir gæðastjórnun.

Staðlaráð vill vekja sérstaka athygli tæknifólks hjá sveitarfélögum og verkfræðistofum á stöðlum sem vitnað er til í nýrri "Reglugerð um öryggi leikvallatækja og leiksvæða og eftirlit með þeim." Markmið reglugerðarinnar, sem er gefin út af Umhverfisráðuneyti, ?er að stuðla að öryggi barna og annarrra með því að tryggja að leikvallatæki og leiksvæði séu hönnuð, frágengin og þeim viðhaldið á öruggan og viðurkenndan hátt.? 30 % afsláttur til 28. febrúar

Beðið hefur verið eftir því að út kæmi hjá ISO sameiginlegur staðall fyrir úttektir á bæði gæða- og umhverfisstjórnunarkerfum. ISO 19011 heitir staðallinn og er einn af fjórum svonefndum kjarnastöðlum ISO 9000 raðarinnar.

Hjá Staðlaráði er stöðugt unnið að útgáfuverkefnum í samvinnu við fagráð, fagstjórnir og aðra sem hafa áhuga á og hagsmuna að gæta í staðlamálum. Útgáfa eftirfarandi efnis er um það bil að líta dagsins ljós eða í deiglunni:

Evrópsku staðlasamtökin CEN, CENELEC og ETSI hafa tekið höndum saman um ráðstefnu undir heitinu Aðgengi fyrir alla. Ráðstefnan fer fram í Acropolis ráðstefnumiðstöðinni í Nice í Frakklandi dagana 27. og 28. mars. Tilefnið er sú ákvörðun Evrópuráðsins að árið 2003 skuli vera ár fatlaðra í Evrópu.